Kiracı ve ev sahiplerini ilgilendiriyor! Tazminat ödemek zorunda
Kiralık ev fiyatlarının yükselmesiyle birlikte fırsatçı ev sahipleri eski kiracıları çıkarıp evini daha yüksek fiyatla başkasına kiraya verme peşine düştü. Ev sahiplerinin istediklerinde kiracılarını tahliye edemeyeceğini belirten avukatlar, ihtiyaç nedeniyle yapılan tahliyelerde evin 3 yıl başkasına verilemeyeceğini, aksi takdirde kiracıya tazminat ödeneceğini söyledi.
Kiracı ve ev sahiplerini ilgilendiren son dakika açıklaması! Başta İstanbul olmak üzere birçok il ve ilçede kiralık ev bulmak zorlaştı. Arz sınırlı talep çok olunca kiralar ciddi oranda yükseldi. Ev bulmakta zorlanan vatandaş emlak ofislerine isim yazdırıp sıraya girmeye başladı. Hürriyet’in gündeme getirdiği kiralık ev sorununda şimdi de fırsatçılar ortaya çıktı. Emlak danışmaları, eski kiracısını çıkarıp, evini daha yüksek fiyatla kiraya vermek isteyenlerin sayısının arttığını söyledi. Bir dönem ‘Almanya’dan oğlum geliyor, evden çıkın’ klişesi bugün farklı söylemlerle yeniden gündemde. Peki ev sahibi istedi diye kiracı evden çıkar mı? Kiracının hakları neler? Bu soruları avukatlara sorduk. Avukat Melek Elden Aydın, kiraya verenin kiracısını istediği zaman tahliye etmesinin mümkün olmadığını söyledi ve süreci şöyle anlattı:
İHTİYAÇ İSPATLANMALI
“Konut ve çatılı işyeri kiralarında tahliye sebepleri kapsamında
ilk sebep, kiraya verenin konut ya da işyeri ihtiyacı.
Mülk sahibi kendisinin, eşinin, alt soyunun, üst soyunun yahut
kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut veya işyeri
ihtiyacı sebebiyle kiracının tahliyesini talep edebilir. Ancak, bu
durumu ispatlaması gerekir. Örneğin, müsait başka bir taşınmazı
varken açacağı tahliye davası red edilir. Mülk sahibinin tahliye
tarihinden itibaren ev ya da işyerini başkasına kiraya vermesi 3
yıl boyunca mümkün değil. Bu yasak ihlal edilirse tazminat
ödenir.
ÖNCELİK ESKİ KİRACIDA
Bir onarım, tamirat geçirecek olması ve bu süreçte taşınmazın
kullanılması imkânsız olması halinde, kiraya veren dava yoluyla
kiracının tahliyesini talep edebilir. Ancak taşınmaz yeniden kiraya
verilirken birinci öncelik çıkan kiracıdadır.
Kiralanan taşınmazı sonradan edinen kişi yani yeni malik
kendisinin, eşinin, alt soyunun, üst soyunun yahut kanun gereği
bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut ya da işyeri gereksinimi
olması nedeniyle kiracının tahliyesini talep edebilir. Yeni malik
durumu bir ay içinde kiracıya yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür,
aksi takdirde açılacak tahliye davası red edilir. Ayrıca yeni malik
bildirimden altı ay geçtikten sonra tahliye davası açarak kiracının
tahliyesini sağlayabilir. Yeni malik, ihtiyacın zorunlu olduğunu
davada ispatlamalı.
Kiraya veren 10 yıllık uzama süresinin sonunda herhangi bir gerekçe
göstermek zorunda olmadan Türk Borçlar Kanunu’nun 347. maddesinde
sayılı şartların gerçekleşmesi halinde kiracıyı tahliye edebilir.
Kiraya veren 10 yıllık uzama süresinin bitiminden en az 3 ay önce
kiracıya yazılı olarak fesih bildirimi yapmalıdır.”
1 YILLIK KİRA TAZMİNATI
Avukat Hikmet Güngör, günümüzde birçok mülk sahibinin bahanelerle
kiracıyı tahliye ettikten sonra aynı mülkü daha yüksek bedelle
kiraladığını söyledi. “Bu durumda hem kanundan doğan hakkın kötüye
kullanılması meselesi hem de kiracıların mağdur olması meselesi
karşımıza çıkmaktadır” diyen Güngör, şunları söyledi: “Kiraya
veren, yalan beyanlarla ve maddi menfaat sağlamak amacıyla hakkını
kötüye kullanarak kiracısını tahliye etme yoluna başvurursa bu
durumda eski kiracısına tazminat ödemekle yükümlü olacaktır. Mülk
sahibi eski kiracısına son kira yılında ödenmiş olan bir yıllık
kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemekle yükümlüdür.”
Avukat Güngör ‘kira uyarlama’ davalarını konusuna da dikkat çekti.
Mülk sahibinin ‘kira düşük kaldı’, kiracının ‘kira yüksek kaldı’
gerekçesi ile dava açabileceğini belirten Güngör, “Mesela kira
aylık 10 bin lira ama ev sahibi bölge ortalaması 20 bin lira diyor.
Bu durumda hakim bölge ortalamasına bakar. Ama eski kiracının da
hakkını gözeterek, ortalama üzerinden yüzde 15-20 düşük fiyatla
kirayı güncelleyebilir” ifadelerini kullandı.
FIRSATÇILARI ŞİKÂYET EDİN
Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği Başkanı Hakan Akdoğan, yeni
inşaat yapımının yüzde 50’ye varanda oranda azaldığını, arz talep
dengesindeki bozulma nedeniyle kira fiyatlarının ciddi oranda
arttığını söyledi. Bu durumu fırsata çevirmek isteyen ev sahibi ve
emlakçılar olduğunu belirten Akdoğan, “Piyasanın tamamında var
demek haksızlık olur ama bunu yapanlar var. Ev sahibi bakıyor
fiyatlar artmış, çeşitli bahanelerle kiracısına çık diyor. Ya da
yetki belgesi olup olmadığını bilmediğimiz emlak ofislerinde
çalışanlar ev sahiplerini arıyor ‘senin evin 3 bin liraya kirada
ama ben 4 bine müşteri buluyorum, çıkar yenisini yerleştirelim’
teklifinde bulunuyor. O da hizmet bedeli alma peşinde. Ama burada
yasal ve etik olmayan uygulamalara teşvik etme suçu işleniyor.
Vatandaş böyle bir durumda Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi
(ttbs.gtb.gov.tr) ya da CİMER üzerinden şikâyette bulunabilir”
dedi. Akdoğan, önümüzdeki aylarda üniversite öğrencilerinden
gelecek talep ve normalleşme sonrası artan evliliklerle kiralık eve
talebinin daha da artacağını, bunun da fiyat artışını beraberinde
getireceğini ekledi.
SONUNA KADAR ZAM
Emlak danışmanlık şirketi Coldwell Banker Türkiye Başkanı Gökhan
Taş, kiracısını çıkarmak isteyen mülk sahiplerinin sınırlı sayıda
olduğunu söylerken yapılan zamlara dikkat çekti. Tüketici Fiyat
Endeksi (TÜFE) 12 aylık ortalaması baz alınarak kira artışı
yapıldığını hatırlatan Taş, “Geçmişte ev sahiplerinin çoğu yasal
oranın altında kira artışı yapıyordu. Mesela hakkı yüzde 15 ise,
yüzde 5-6 diyordu. Bugün ise yasal hakkının tamamını yapıyor hatta
kimi zaman üstüne çıkmak isteyenler de oluyor” dedi. Kiralık ev
arzının az olması nedeniyle emlak ofislerindeki işleyişin de
değiştiğini belirten Taş, “Eskiden mülk sahibi bizi arar evini
kiraya vermek isterdi. Şimdi biz kira kontratı bitmeye yakın
arıyoruz, kiraya verilecek mi soruyoruz. Çünkü kiralık ev arayan
müşteri sırada bekliyor” dedi. (Hürriyet)