Vatandaşın ilacında neler değişti?
SGK ilaçta yeni uygulamalar getiriyor. Etken maddesi aynı ilaca katkı yok. Kronik hasta da 3 ayda bir reçete alacak. Gerekirse aile hekimi hastaya evde reçete yazacak.
- Son bir haftadır ilaç fiyatları ve kullanımı konusunda önemli
değişiklikler yaşandı. Bu yenilikler geçtiğimiz günlerde Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun (SGK) Sağlık Uygulama Tebliği’nde yapılan
değişiklikle gündeme geldi.
Yeni düzenlemeler, ilaç konusunda 2 konuyu ön plana çıkarıyor.
Bunlardan ilki ve en önemlisi hastaların artık ilaca daha fazla
para ödeyecekleri, diğeri ise belirli hastalık gruplarında (kronik
hastalıklar) reçete yazım süresinin kısalması.
Son günlerde vatandaşlar “ilaçta gerçekten fiyatlar artıyor
mu?”diye sormaya başladı.
TABAN FİYAT NASIL ETKİLER?
SGK’nın yeni düzenlemesiyle bazı eşdeğer ilaç gruplarında
hastalarca ilaca ödenen rakamlarda artış olacağı doğru. Bu artışın
temel sebebi, SGK’nın halen uygulamakta olduğu bant fiyat
uygulamasının yanında bundan böyle taban fiyat uygulamasının da
devreye girecek olması. SGK, bant fiyat uygulamasında, eşdeğer yani
aynı etken maddelere sahip gruptaki ilaçlardan en ucuzunun üzerine
yüzde 10 katkı yapmakta idi.
Şimdi bazı ilaç gruplarında bundan vazgeçecek ve taban fiyat
uygulayacak, yani yüzde 10 katkıyı bu ilaç gruplarında yapmayacak.
Diğer yandan bant uygulaması ilaç gruplarının büyük bir bölümünde
halen daha devam ediyor ve SGK yüzde 10 katkıyı bu ilaçlarda
yapıyor.
Katkı yapmadığı ilaç grupları şimdilik sınırlı olacak ve sadece bu
ilaç fiyatlarında artış yaşanacak. Ancak SGK’nın yaptığı yüzde
10’luk katkının zamanla tüm eşdeğer ilaçlardan kaldırılması da
planlanmakta.
Genel Sağlık Sigortası (GSS) Genel Müdürü İsmet Köksal yaptığı
açıklamada eşdeğer ilaçların birbiriyle aynı olduğuna vurgu yapıp,
dünya örneklerinde de eşdeğer ilaçlara aynı rakamın ödendiğine
işaret ediyor.
Köksal, uygulamadaki amacın tasarruf yapmak olmadığının altını
çizerek, “Artık aynı etken maddeli ilaca aynı parayı ödüyoruz, ‘Bu
ikisi aynıdır’ diyoruz. Bunu da diyen biz değil, otorite olarak
Sağlık Bakanlığı’dır” diyor.
Aslında bu görüşe katılmamak imkânsız. İlaç harcamalarının çok
hızla yükseldiği bir ülkede, gelecekte de ilaç harcamalarını
karşılayabilmenin tek yolu akılcı ilaç uygulamalarından
geçiyor.
İLACA 15 MİLYAR HARCAMA
2014 yılında SGK’nın ilaç harcamalarının 15 milyar TL’nin üzerine
çıkacağı ifade ediliyor. Türkiye’de ilaç harcamaları sürekli artış
gösteriyor olmakla beraber, ilaçta bilinçli kullanımın olmadığı da
görülüyor.
Yapılan bir araştırmaya göre, evlerde bulunan ilaçların yüzde
32’lik kısmı kullanılmamış, ayrıca antbiyotik kullanımında yapılan
yanlışlar, özelikle ilaçların zamanından önce kullanımına son
verilmesi de hastalıklarla mücadelede zayıf kalınmasına neden
oluyor
İLAÇ ENDÜSTRİSİ NE DİYOR?
SGK’nın yaptığı son değişiklikle ilgili olarak İlaç Endüstrisi
İşverenleri Sendikası (İES), bu değişikliğin haberleri olmadan
yapılmasının doğru olmadığını savunuyor. Endüstriye göre,
- Uygulama kapsamına alınan gruplardaki ürünler için hızla yeni bir fiyat erozyonu yaşanabilecek ve bu ürünlerin pazarları emtialaşabilir.
- Üreticiler pazarı ele geçirmek adına irrasyonel ve yanlış fiyatlamalara gidebilir.
- Hızla emtialaşan bir pazarda ürün kalitesi ve çeşitliliği hızla gerileyebilir.
- Buna bağlı olarak gelecekte arz sıkıntıları ortaya çıkabilir.
- Tasarruf amacıyla yapılan bu uygulama sonunda pazardan yok olan emtialaşmış/değersiz ürünlerin yerini çok daha yüksek fiyatlı ürünler alabilir.
DEVLETİN KAYBI OLMASIN!
Sonuç olarak, SGK’nın son düzenlemesi sınırlı bir ilaç grubunda
katkı payı artışı yaratabilir. Ancak, bu artış tamamen hastanın
tercihleri ile ilgili.
Aynı etken maddelere sahip, aynı tedavi sonuçları yaratan ilaçlar
için farklı fiyatlar çıkması piyasa koşuları için normal kabul
edilse de ülkedeki en büyük ilaç alıcısı olan SGK için, aynı sonucu
doğuran iki ilaçtan birine daha fazla para ödüyor olmak anlamlı
değildir. Vatandaşın cebinden çıkan 1 TL fazla para, aynı zamanda
devletin de kaybı olabilecektir.
EŞDEĞER İLAÇ NE DEMEK?
İlaçlar referans ilaç (orijinal) ve eşdeğer ilaç (jenerik) olmak
üzere ikiye ayrılır. Eşdeğer ilaçlar, referans ilaçlarla aynı
özelliklere sahip olduğu, dolayısıyla, hasta üzerinde aynı tedaviyi
sağladığı bilimsel çalışmalarla kanıtlanan ve referans ilaçların
koruma süreleri bittikten sonra satışa sunulan ürünlerdir.
Bir eşdeğer ilaç, referansıyla aynı etkinlik, kalite ve
güvenilirliktedir. Referans ilaç, inovatör firma tarafından
geliştirilerek patent koruması altında pazara verilen ilk üründür.
Koruma süreleri bittikten sonra bu ürünler referans alınarak
eşdeğer ilaçlar üretilir. Eşdeğer ilaç ile orijinal ilaç arasında
tedaviye etki bakımından hiçbir fark yoktur.
KRONİK HASTAYA 3 AYDA BİR REÇETE
Kronik hastalığı olanların ilaç kullanımlarında önemli bir
değişiklik yapıldı. Buna göre, SGK, 1 yılda 2 kere reçete yazılması
yerine bu sayıyı 4’e çıkardı. 6 ay yerine 3 ayda bir reçete
yazılacak olması, özellikle evinden çıkamayacak derecede hasta
olanların yakınları tarafından eleştirilmekte. Ancak yetkililer,
aile hekimliği uzmanlarının da bu ilaçları yazabileceğini, hatta
hastanın ayağına giderek reçete yazabileceklerini, dolayısıyla
doktora erişimin bu kadar kolaylaştığı bir ortamda sorun olmayacağı
görüşündeler.
Açıkçası, suiistimallerin ortadan kaldırılması bakımından 3’er
aylık reçete yazımı akla daha yatkın görünüyor.
İLACA KATKI PAYI İKİ KATINA ÇIKIYOR MU?
Bu sorunun cevabını bir örnekle açıklayalım: Diyelim ki, aynı
etken maddeyi aynı dozda içeren 3 tansiyon düşürücü ilaç var (A, B
ve C ilaçları). Bu ilaçlara eşdeğer ilaçlar deniyor. Yani isim ve
marka dışında hiçbir farkları yok.
Aynı tedaviyi sağlıyorlar. Bu ilaçlar sırası ile 10 TL, 12 TL ve 15
TL olsun. (A=10TL, B=12TL ve C=15TL). Dolayısıyla bu gruptaki en
ucuz ilaç bedeli 10 TL.
Şimdi bu ilaçlar için hastaların ödeyeceği fark ücretleri yapılan
değişikliğe kadar şu şekilde hesaplanıyordu: SGK, 10 TL’lik bu en
ucuz A ilacının yüzde 10 fazlasına kadar ödüyordu. Yani 10 TL+yüzde
10= 11 TL ödüyordu.
Eğer hastanın reçetesinde A ilacı yazılı ise hasta eczanede fark
ödemiyordu, B ilacı yazılı ise hasta 12TL-11 TL= 1TL fark ödüyordu,
C ilacı yazılı ise 15TL-11TL= 4TL fark ödüyordu.
Ya da fark ödememek için 10 TL’lik A ilacını tercih edebiliyordu.
İşte buna bant aralığı uygulaması deniyordu. Bu uygulama bazı
ilaçlar için önümüzdeki günlerde devam edecek.
1 EKİM'DE GEÇERLİ
Yeni sistemde ise (1 Ekim 2014 itibariyle), bant aralığı
uygulamasının yanı sıra bir de taban fiyat uygulaması hayata
geçecek.
Taban fiyat uygulamasıyla devlet örnekte yer alan gruptaki 10
TL’lik en ucuz A ilacının bedeli kadar ödeyecek, daha fazlasını
ödemeyecek. Yani eğer hastanın reçetesinde B ilacı yazılı ise hasta
12 TL10 TL= 2 TL fark ödeyecek. 15 TL’lik ilaç yazılı ise 15 TL10
TL= 5 TL fark ödeyecek. Ya da yine fark ödememek için 10 TL’lik A
ilacını tercih edebilecek.
AKLA YATKIN BİR UYGULAMA
Yukarıdaki örnekten devam edecek olursak; eğer hastaya B ilacı
reçete edildiyse ve hasta bu ilacı almak istiyorsa, eskiden 1 TL
fark ödüyordu, artık 2 TL ödeyecek, yani evet fark 2 katına
çıkacak.
Ancak, hastaya C ilacı reçete edildiyse ve hasta bu ilacı almak
istiyorsa, eskiden 4 TL fark ödüyordu, artık 5 TL ödeyecek, yani
fark 2 katına çıkmayacak, 1 TL artış olacak. Diğer yandan, hastaya
B ya da C reçete edildiyse ve hasta A ilacını almayı kabul
ediyorsa, eskiden olduğu gibi şimdi de fark ödemeyecek.
Hemen ifade edelim; SGK bürokratlarının yapmış oldukları hesaba
göre, yeni uygulama hiçbir zaman iki kat fark ücretine neden
olmayacak, en fazla 0.75’lik bir artış sınırlı bir ilaç grubunda
yaşanacak.